بنر
آشنایی با مشاغل: پژوهشگر
دوشنبه ، 13 آذر 1396 ، 16:02

 

 

اگر به انجام کارهای تحقیقاتی، مطالعات گسترده و حضور در محیط های آزمایشگاهی و یا کتابخانه ای علاقه دارید، این شغل مناسب شماست.

البته وظایف و فعالیت های یک پژوهشگر در حوزه های پژوهشی مختلف، متفاوت است. مثلا یک پژوهشگر در حوزه علوم انسانی عمدتا در کتابخانه ها و در بین کتاب ها به دنبال پاسخ سوالات خود است و یک پژوهشگر حوزه مهندسی ممکن است در آزمایشگاه یا محیط واقعی با استفاده از ابزارهای مختلف اندازه گیری و سنجش برای سوالات تحقیق خود به دنبال جواب باشد.

شما به عنوان یک پژوهشگر ممکن است به صورت فردی یا گروهی کار کنید. همچنین با توجه به زمان درنظر گرفته شده برای اتمام  پروژه پژوهشی، ممکن است به صورت تمام وقت یا پاره وقت فعالیت نمایید.

از آنجا که پژوهش ها از یک نگاه به بنیادی و کاربردی تقسیم می شوند، اگر شما در پژوهش های بنیادی شرکت داشته باشید، معمولا به دنبال گسترش مرزهای علم و دانش هستید و عمدتا از تکنیک های آزمایشگاهی و نظری برای اثبات فرضیه های خود استفاده می کنید. ولی در صورتی که پژوهش شما از نوع کاربردی باشد، معمولا با استفاده از روش های مختلف جمع آوری اطلاعات به دنبال پاسخ به سوالاتی می باشید که دستیابی به آنها بیشتر جنبه کاربردی دارد و رفع کننده مشکلات و چالش های روز جامعه است.

نتایج کار شما به عنوان پژوهشگر معمولا به صورت مقاله علمی در نشریات تخصصی داخلی و بین المللی منتشر می گردد و در صورتی که تحقیقات شما به سفارش یک شخص یا شرکت صورت گرفته باشد، در قالب یک گزارش جامع و تفصیلی در اختیار آنان قرار می گیرد.

 


مراحل کار یک پژوهشگر:
معمولا در گام اول، همه پژوهش ها با يک يا چند پرسش آغاز می شوند. این پرسش ها می تواند برای هر فرد، شرکت یا سازمانی ایجاد شود. به عنوان مثال هیئت مدیره یک شرکت تولیدی لوازم خانگی با این پرسش روبرو می شود که علی رغم افزایش کیفیت محصولاتش در یک سال گذشته، چرا فروش محصولات آنها کاهش یافته است؟ یا اینکه مدیران یک سازمان دولتی در راستای ارتقای سلامت اداری کارکنان با این پرسش روبرو می شوند که بهترین روش علمی و عملی برای انجام این کار چیست؟ و یا اینکه مدیر یک پژوهشکده تحقیقاتی در زمینه پزشکی تصمیم می گیرد برای دستیابی به اهداف پژوهشی مدنظر خود چندین پروژه تحقیقاتی تعریف کرده و با جمع بندی نتایج حاصل از آنها به اهداف پژوهشی تعریف شده دست یابد.

در گام دوم، پژوهشگری که انجام تمام یا بخشی از تحقیقات به وی سپرده شده است، به جستجو در منابع علمي در زمينه موضوع مورد نظر خود مي پردازد و با بررسی دقيق آن ها به تصوير روشن تري از آن موضوع دست می يابد، تصويري که مبتنی بر گزارش هاي منتشر شده ساير پژوهشگران در آن حوزه است. به اين مرحله"مرور پيشينه پژوهش" می گويند.

در مرحله سوم، پژوهشگر یا تیم پژوهشی به گردآوری اطلاعات و داده هايي مي پردازد که می تواند در آينده مبنای تحليل ها و تفسيرهايي قرار گيرد که در نهايت به يافتن پاسخ پرسش های اوليه منجر شود. اين بخش از پژوهش که به مرحله گردآوری اطلاعات و داده معروف است، می تواند به شکل هاي کاملا مختلفی انجام شود. مثلا در پژوهش های معمول در حوزه های علوم انسانی و علوم اجتماعی مانند روانشناسی، علوم تربيتی و جامعه شناسی از ابزارهايی مانند پرسشنامه، مصاحبه و مشاهده استفاده می شود. در علوم تجربی پژوهشگران در اين مرحله به انجام آزمايش های مختلفی می پردازند و تاثير عوامل مشخصی را در زمينه کار خود مورد سنجش و آزمون دقيق قرار می دهند.

در مرحله چهارم، داده هاي گردآوری شده به روش هايی مختلف آماری سازماندهي و خلاصه می شوند. اين سازماندهی و خلاصه سازی به نحوی صورت مي پذيرد که امکان توصيف و مقايسه نتايج حاصل شده براي پژوهشگر فراهم مي شود. ترسيم نمودارها و جدول های مختلف از روش های معمول سازماندهی و خلاصه سازی داده ها به شمار می آيد.

در مرحله پنجم، پژوهشگر می تواند بر اساس تحليل يافته های مراحل قبل به تفسير روشنی از موضوع پژوهش پرداخته و پاسخی برای پرسش های اوليه خويش بيابد.

در آخرين گام، نتايج پژوهش انجام شده در اختیار ذینفعان قرار می گیرد و یا اینکه به يکی از روش های معمول به صورت چاپی يا الکترونيکی منتشر می شود. ذینفعان پژوهش ممکن است شرکت یا سازمان های سفارش دهنده پژوهش باشند و یا اینکه خود پژوهشگر(ان) از نتایج بدست آمده برای دستیابی به اهدافش استفاده نماید.

 


وظایف پژوهشگر:
•    بررسی و مطالعه آخرین اخبار و مقالات علمی و تحلیلی در حوزه تخصصی خود به منظور آگاهی از جدیدترین تغییرات و تحولات علمی و آموزشی در آن زمینه
•    تهیه و تدوین پروپوزال (پروپوزال یا پیشنهاد پژوهش یک سند علمی و شناخته شده است که شامل اطلاعات از جمله بیان مسئله، اهداف تحقیق، فرضیه ها و سوالات پژوهش، روش انجام و همچنین جامعه مورد مطالعه می باشد و برای انجام بسیاری از پژوهش ها تهیه می گردد)
•    انجام مطالعات گسترده کتابخانه ای و جستجوی اینترنتی به منظور گردآوری منابع مختلف اطلاعاتی مرتبط با موضوع مورد تحقیق (پژوهشگران در تمامی زمینه ها معمولا نیازمند انجام این کار می باشند)
•    انجام تحقیقات میدانی با استفاده از ابزارهایی همچون پرسشنامه و مصاحبه برای جمع آوری اطلاعات مورد نظر (استفاده از این روش معمولا در تحقیقات حوزه علوم انسانی صورت می گیرد)
•    انجام تحقیقات آزمایشگاهی با استفاده از ابزارهای سنجش و اندازه گیری تخصصی به منظور جمع آوری اطلاعات مورد نظر که بر اساس فرضیه ها و سوالات تحقیق می باشد (استفاده از این روش معمولا در تحقیقات حوزه علوم پایه، پزشکی و فنی و مهندسی کاربرد دارد)
•    استفاده از نرم افزارهای آماری به منظور ثبت و پردازش اطلاعات بدست آمده از مراحل قبل و اخذ گزارش ها و نتایج مورد نظر به منظور تحلیل آنها
•    جمع بندی نتایج حاصل از تحقیقات و مستند کردن آنها در چارچوب یک گزارش علمی و یا مقاله (نوع جمع بندی نتایج پژوهش و نحوه ارائه آن بستگی به این دارد که پژوهش به چه منظور و برای چه کسانی انجام شده است. در صورتی که تحقیقات انجام شده با رویکرد دانشگاهی و علمی باشد، معمولا به صورت مقاله، مطابق با رویه های معمول مقاله نویسی، نگارش و برای چاپ و انتشار در اختیار نشریات تخصصی داخلی و یا بین المللی قرار می گیرد. اما اگر بنابر سفارش یک شخص حقیقی یا حقوقی صورت گرفته باشد، به صورت یک گزارش تحویل کارفرما می گردد.)

 

 

دانش، مهارت و تحصیلات مورد نیاز:
یک پژوهشگر معمولا در زمینه تخصصی خود دارای مدرک تحصیلی کارشناسی ارشد و یا دکتری می باشد. به عنوان مثال برای اینکه شما بتوانید در زمینه بهبود فرایندهای سازمانی تحقیق کنید، باید در یکی از رشته های مرتبط مثل مدیریت دارای تحصیلات دانشگاهی باشید. به همین ترتیب تحقیقات در حوزه های پزشکی، علوم پایه و فنی و مهندسی نیازمند گذراندن دوره های دانشگاهی مرتبط و دارا بودن مدارک دانشگاهی معتبر می باشد.

البته گاهی اوقات یک پژوهشگر به دلیل علاقه مندی فراوان و انجام مطالعات و بررسی های گسترده دارای تجارب ارزشمند تخصصی در حوزه ای خاص می باشد اما به منظور کار کردن با یک گروه تحقیقاتی یا در یک فضای علمی و پژوهشی و جلب اعتماد سایرین برای گرفتن پروژه های تحقیقاتی، نیازمند اخذ مدارک معتبر دانشگاهی در زمینه مورد علاقه خود می باشد.

البته در کنار مدرک تحصیلی، شما به عنوان یک پژوهشگر باید حس کنجکاوی و خلاقیت زیاد همراه با ذهنی پرسشگر داشته باشید و به جزئیات حساس باشید و برای دستیابی به پاسخ پرسش های خود از تمامی ابزارها و منابع اطلاعاتی استفاده نمایید.

 

فرصت های شغلی و بازار کار پژوهشگران:

در ایران همچون بسیاری از کشورهای جهان، تحقیق و پژوهش به عنوان یک شغل مجزا کمتر شناخته می شود. در صورتی که در کشورهای صنعتی و توسعه یافته نه تنها پژوهشگران به صورت مستقل، شاغل محسوب می شوند بلکه این شغل از اهمیت و ارزش بالایی در جامعه نیز برخوردار است و پژوهشگران از درآمد مناسبی نسبت به میانگین مشاغل برخوردارند.

در ایران بسیاری از فعالیت های تحقیقاتی و پژوهشی در دانشگاه ها و با حضور اساتید دانشگاه و دانشجویان انجام می گردد و عمدتا در راستای انجام کار پایان نامه در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری می باشد. البته تعداد کمی از تحقیقات انجام شده در دانشگاه به سفارش شرکت ها و سازمان ها می باشد و نتایج حاصل از آنها در قالب گزارش های مختلف به این کارفرماها ارائه می شود.
با این حال شما به عنوان یک پژوهشگر می توانید در مراکز تحقیقاتی و پژوهشی استخدام شوید و یا اینکه به صورت پاره وقت با آنها همکاری نمایید.

جهاد دانشگاهی، پژوهشکده بیمه، مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم انسانی، پژوهشکده پولی و بانکی، پژوهشکده اقتصاد، مرکز تحقیقات سرطان، پژوهشگاه فضای مجازی، پژوهشکده رویان و پژوهشکده علوم شناختی برخی از مراکز تحقیقاتی و پژوهشی در کشور می باشند که هر یک در حوزه تخصصی مشخصی فعالیت می نمایند.
همچنین برخی از سازمان های دولتی نیز دارای واحدهای تحقیق و توسعه می باشند که این واحدها در راستای اهداف سازمان و نیاز اطلاعاتی مدیران آن، اقدام به تعریف و انجام پروژه های تحقیقاتی مختلف می نمایند. شما به عنوان پژوهشگر بعد از استخدام در سازمان مربوطه می توانید در این واحدها فعالیت کنید.

همچنین برخی از چهرهای علمی و آموزشی شناخته شده که عمدتا از میان اساتید دانشگاه می باشند، به صورت مستقل با افراد حقیقی و حقوقی مختلف نسبت به انعقاد قراردادهای پژوهشی اقدام می کنند و پس از گرفتن کار، آن را با همکاری دانشجویان خود و سایر اساتید به انجام می رسانند.

 

ویژگی های یک پژوهشگر موفق چیست؟
یک پژوهشگر موفق نگاهی کنجکاو و موشکافانه به پدیده های اطراف خود دارد. او نسبت به آن چه در اطرافش می گذرد حساس است و ذهنی پویا و پرسشگر دارد. ذهن پرسشگر او همواره در جهت یافتن پاسخ های تازه برای پرسش های موجود است. هم چنین، او برای انجام موفقیت آمیز پژوهش خود، از روش های علمی و پذیرفته شده استفاده می کند. علاو بر آن، یک پژوهشگر موفق از مهارت لازم برای یافتن منابع اطلاعاتی مورد نیازش برخوردار است. این منابع از محل های مختلف مثل کتابخانه ها، مراکز اطلاع رسانی و شبکه های رایانه ای ملی و بین المللی به دست می آیند. او به خوبی می تواند در این منابع به جستجو بپردازد و با مطالعه پیشینه پژوهشی موضوعی که در آن زمینه فعالیت می کنند به درک روشنی نسبت به گذشته آن موضوع دست یابد. پژوهشگران موفق به کار گروهی در طرح های پژوهشی بها می دهند و تلاش می کنند پژوهش خود را با همکاری یکدیگر انجام دهند. هم چنین، آنان نتایج یافته های خود را به نحو موثری منتشر ساخته و در اختیار سایر محققان قرار می دهند. آنان نسبت به توسعه مرزهای دانش احساس مسئولیت کرده و لحظه ای از تلاش در جهت ارتقاء مهارت های علمی خویش باز نمی ایستند.

 

 

کتابخانه ها و مراکز اطلاع رسانی چه اهمیتی در توسعه پژوهش دارند؟

کتابخانه ها و مراکز اطلاع رسانی به عنوان مراکز اصلی گردآوری و سازماندهی منابع اطلاعاتی ابزار لازم را برای پژوهشگران و توسعه پژوهش فراهم می کنند. از آن جا که هیچ پژوهشی نمی تواند بدون برقراری پیوند با پیشینه پژوهشی در حوزه موضوعی خود موفق باشد، دسترسی به منابع اطلاعاتی روزآمد یکی از مهم ترین نیازهای پژوهشگران است. همه پژوهشگران نیازمند آگاهی از فعالیت هایی هستند که قبلا در حوزه پژوهشی آنان اتفاق افتاده و یا در زمان حال در جریان است. این آگاهی از طریق دسترسی به منابع اطلاعاتی میسر می شود. معمولا یافته های سایر پژوهشگران از طریق مجله های علمی، کتاب ها، سایت های اینترنتی و پایگاه های اطلاعاتی منتشر می شود. کتابداران و متخصصان اطلاع رسانی متولی گردآوری و سازماندهی این اطلاعات هستند و نتایج پژوهش های قبلی را در اختیار پژوهشگران قرار می دهند.

 

رابطه پژوهش و توسعه کشور چیست؟
توسعه علمی، صنعتی و فرهنگی هر کشور بدون پرداختن به امر پژوهش با موفقیت چندانی همراه نخواهد بود. در واقع پژوهش موتور محرک پیشرفت و توسعه محسوب می شود. حتی اگر نشانه هایی از توسعه بدون پرداختن به مبانی پژوهشی رخ دهد آن توسعه مستمر و پایدار نخواهد بود و نمی تواند مسیر مطمئنی را طی کند. بنابراین، پژوهش مبنای توسعه است و تضمینی برای استمرار توسعه به شمار می آید. هم چنین، به کار بستن نتایج پژوهش های انجام شده در هر زمینه به بهبود راهکارها و روش های معمول در زمینه های مورد نظر منجر می شود.

 


توسعه پژوهش در کشور به چه عواملی بستگی دارد؟
عوامل متعددی در توسعه پژوهش دخالت دارند که ذکر همه آن ها در این مختصر نمی گنجد. با این حال می توان به اختصار عوامل توسعه پژوهش را به سه بخش عوامل سخت افزاری، عوامل نرم افزاری و نیروی انسانی تقسیم نمود. منظور از عوامل سخت افزاری همه امکانات فیزیکی و زیرساخت های بنیادی است که امکان انجام پژوهش در حوزه های مختلف را برای پژوهشگران فراهم می آورد. مثلا وجود ابزارهای پژوهشی از قبیل دستگاه ها و آزمایشگاه های پیشرفته و امکانات شبکه ای و رایانه ای از جمله این منابع سخت افزاری محسوب می شوند. منظور از امکانات نرم افزاری جریان اطلاعات و دانش میان پژوهشگران است که از طریق مجله ها و منابع علمی دیگر به صورت چاپی یا الکترونیکی صورت می پذیرد. در نهایت، بخش سوم این مجموعه نیروی انسانی و پژوهشگرانی است که با دانش و تلاش خود می توانند امکانات سخت افزاری و نرم افزاری را به خدمت گرفته و طرح های پژوهشی گوناگون را تدوین و اجرا کنند. علاوه بر این، توسعه آتی پژوهش در هر کشور مبتنی بر گسترش رویکرد پژوهش مدار در آموزش آن کشور است که از سطح آموزش ابتدایی شروع شده و تا پایان تحصیلات دانشگاهی استمرار می یابد.
رویکرد پژوهش مدار در آموزش رسمی چه اهمیتی دارد؟
منظور از رویکرد پژوهش مدار در آموزش آن است که در تمام سطوح و مقاطع آموزشی شیوه های تدریس به گونه ای باشد که دانش آموزان به مطالعه کتاب های درسی اکتفا نکرده و خود با بررسی منابع موجود در موضوع های درسی به گسترش دانش خویش بپردازند. در رویکرد پژوهش مدار دانش آموزان چگونه آموختن را می آموزند  و قادر خواهند بود که به شیوه ای علمی دانش خود را توسعه بخشند.
توسعه پایدار و همه جانبه در هر کشوری به نحو قابل توجهی در گرو گسترش کمی و کیفی فعالیت های پژوهشی آن کشور است. اگر نگاهی دراز مدت به امر پژوهش داشته باشیم، شاید مهم تر از انجام پژوهش در زمینه های مختلف گسترش رویکرد پژوهش مدار در آموزش مقاطع مختلف تحصیلی باشد. دانش آموزان امروز پژوهشگران فردا هستند که با تلاش خود می توانند به گسترش مرزهای دانش بپردازند. آموزش موثر روش های بهینه پژوهش ضامن موفقیت پژوهش های آتی خواهد بود. بدیهی است که گسترش پژوهش در گرو تعامل سازنده تمام بخش های آموزشی و پژوهشی کشور می باشد و هیچ یک از سازمان ها به تنهایی نمی توانند به بهبود وضع پژوهش در کشور کمک کنند. بنابراین، پیشرفت در این زمینه نیازمند عزمی ملی در این خصوص و توجه به جایگاه پژوهش در زمینه های مختلف است.



 

آشنایی با مشاغل: آتش نشانی

آشنایی با مشاغل: مهندس هسته ای

آشنایی با مشاغل: پویانما (انیماتور)

آشنایی با مشاغل: امدادگر

آشنایی با مشاغل: کارشناس هواشناسی

آشنایی با مشاغل: آشپز

آشنایی با مشاغل: مدیریت رستوران

آشنایی با مشاغل: خلبان

آشنایی با مشاغل: مربی ورزش

آشنایی با مشاغل: ستاره شناس

آشنایی با مشاغل: گیاه پزشک

آشنایی با مشاغل: مهندس معمار

 

 

► آموزش مهارت مکالمه به پنج زبان (11)
تفاهم نامه تولید مشترک 1000 دستگاه اتوبوس بین شهری ایکاروس در ایران منعقد شد ◄

 
بنر
بنر

افراد حاضر

ما 553 مهمان آنلاین داریم