بنر
آشنایی با مشاغل: خاک شناس
شنبه ، 9 دی 1396 ، 20:09

 



اگر عاشق خاک و طبیعت هستید. اگر فعالیت در مزارع و محیط های خارج از شهر را دوست دارید و اگر به محیط زیست علاقه مندید، شغل خاک شناسی برای شما مناسب است.

خاک، خاستگاه هستی و میراث بشر برای آیندگان است. رشته خاک شناسی یا علم خاک یکی از رشته های پراهمیت و پرجاذبه در مجموعه رشته های مختلف کشاورزی است. از آن جا که احتیاجات بشر با تمام تنوع و گوناگونی هایش همه از خاک تأمین می شود، بقای این موهبت الهی به روش های بهره برداری از آن وابسته است.

استفاده مطلوب و پایدار از خاک در شرایطی امکان پذیر خواهد بود که با خصوصیات خاک آشنایی کامل حاصل گردد. خاک به عنوان یک منبع طبیعی مهم بر ثروت ملت ها و امنیت غذایی هر کشور تأثیر گذارده، زندگی هر انسانی بر روی کره زمین از آن متأثر است.
با توجه به اهمیت کشاورزی در ایران و همچنین تنوع خاک ها به عنوان منبع طبیعی مهم برای تولید محصولات کشاورزی، و به منظور شناخت و استفاده بهینه از خاک ها در زمینه های مختلف کشاورزی، آب و خاک، دفع فاضلاب ها، مسکن و شهرسازی، جنگل و مرتع، پارک و فضای سبز و نیز به منظور حفظ محیط زیست و جلوگیری از فرسایش و آلودگی خاک، تأمین نیروی متخصص و کارآمد در زمینه های مختلف علوم خاک ضروری به نظر می رسد.

در دوره کارشناسی کشاورزی، عنوان خاک شناسی به رشته ای اطلاق می شود که با دارا بودن مجموعه ای از علوم و روش ها در زمینه های زیر کارآیی و مهارت های مورد نظر را تأمین نماید:
الف- شناسایی و روابط خاک و آب و گیاه و عوامل مختلف اقلیمی.
ب- شناسایی مراحل پیدایش و تکامل خاک ها.
ج- شناسایی و رده بندی انواع خاکهای مورد استفاده در کشاورزی.
د- آشنایی با روش های مختلف حفظ و نگه داری، بهبود کیفیت و مدیریت بهینه خاک ها.

• گرایش های مختلف رشته خاک شناسی:
رشته خاک شناسی در مقاطع تخصصی از نظر موضوعی به گرایش های: فیزیک خاک، شیمی خاک، بیولوژی خاک، حاصلخیزی خاک، کانی شناسی خاک، طبقه بندی و ارزیابی خاک تقسیم می شود.


از دید مهندسین کشاورزی یا خاکشناسان، خاک یک ترکیب پیچیده از ماده های بیوژئوشیمیائی محسوب می شود. متخصصین خاک شناسی سعی می کنند تا حد امکان شرایطی را فراهم کنند تا گیاهان در آن امکان رشد و نمو یابند و از این طریق نه تنها امنیت غذائی ملت ها را تامین کنند بلکه جلوی سیلاب ها و طوفان ها نیز گرفته شود و از بروز خسارات ناشی از بلایای طبیعی که به استفاده بی رویه انسان ها از طبیعت برمی گردد جلوگیری گردد.

از نظر لغوی خاک شناسی، دانش مطالعه و طبقه بندی خاک بر اساس خصوصیات فیزیکی (مانند بافت یا ساختمان)، شیمیایی (مانند هدایت الکتریکی محلول خاک و میزان سدیم موجود) و زیستی آن است. دانش خاک شناسی، خاک را به عنوان ترکیب طبیعی بسیار پیچیده، که از هوازدگی فیزیکی و بیوشیمیایی سنگ ها بوجود آمده مورد بررسی قرار می‌دهد.

یک خاک شناس، خاک را به عنوان یک ترکیب مطالعه می‌کند و کاربردهای آن را مد نظر قرار نمی‌دهد. خاک شناسی به ما کمک می‌کند بهترین کاربرد ممکن را برای خاک‌های مناطق مختلف تعیین نماییم، از آن حفاظت کنیم و کیفیت آن را افزایش دهیم. علاوه بر این، خاک شناسی شیوه‌های کشت بدون خاک گیاهان را نیز در بر می‌گیرد. پژوهشگران رشته خاکشناسی با بررسی مواد و شرایط مورد نیاز زندگی گیاهان، امکان رشد گیاه در محیط‌های بدون خاک را فراهم می‌کنند.



وظایف خاک شناس:
کارشناسان خاکشناس میزان مواد غذایی موجود در خاک‌های مناطق مختلف را بررسی می‌کنند و بهترین راه افزایش میزان مواد مورد نیاز و کاهش آثار سوء موادی که میزان آن از حد طبیعی بیشتر است را بیان می‌کنند و در صورتی که خاک از لحاظ مواد غذایی متعدد دچار کمبود باشد، راه حل‌های ترکیبی (مانند کود فسفات آمونیوم) ارائه می‌دهند.

خاکشناسان می‌توانند با شیوه‌های غیر عادی، مثلاً با اضافه نمودن گچ به خاک سدیمی و شستشوی مداوم آن، ساختار شیمیایی و با شخم مناسب و اضافه نمودن کودهای گیاهی به خاک، ساختار فیزیکی آن را بهبود بخشند. آنها گیاهان و جاندرانی را که می‌توانند باعث بهبود کیفیت خاک از نظر شیمیایی یا فیزیکی شوند را براساس نوع خاک پیشنهاد می‌کنند. مثلاً برای خاک‌هایی که دارای کمبود نیتروژن هستند شبدر یا یونجه پیشنهاد می‌کنند و برای خاک‌هایی که به شدت فشرده شده‌اند ولی ساختار شیمیایی مناسبی دارند کرم خاکی پیشنهاد می‌کنند.

آقای مهندس حسینی، خاک شناس، درباره وظایف مهندسین خاک شناس می گوید :
"فعالیت در زمینه فرسایش و حفاظت خاک، در حوزه های فعالیت متخصصین خاک شناسی است. جالب است بدانید در یک برنامه حساب شده علمی به موازات احداث یک سد، فعالیت متخصصین حفاظت خاک و آبخیزداری شروع می شود. چرا که این دانشمندان سعی بر این دارند که فرسایش خاک یعنی کنده شدن بیش از حد و حرکت خاک را که فراتر از روند طبیعی آن صورت میگیرد را کند یا متوقف کنند و خاک را تثبیت نمایند. چرا که در غیر این صورت سدهای احداثی به جز انبار رسوب نخواهند بود و طول عمر سدها کاهش یافته که میلیاردها تومان خسارت مالی در بر خواهد داشت. اما خاک از دید مهندس عمران، در زمینه های راه و سد و ساختمان، بحثی دیگر و شاید معکوس است، هر چند در برخی زمینه ها همپوشانی را با کار مربوط به خاک شناسان احساس می کنیم. یک مهندس عمران سعی می کند خاک را فشرده کند یعنی عکس کار یک خاکشناس کار می کند و حتی الا مکان سعی می کند که استحکام آن را بیشتر كند. "
ایشان همچنین در مورد زمینه های مورد مطالعه مهندسی خاک می گوید :
"در رشته شیمی خاک، حاصلخیزی و تغذیه گیاه و کود، بیولوژی و بیوشیمی خاک، فیزیک خاک، رده بندی و ژنز خاک، فرسایش (آبی و بادی) و حفاظت خاک و کیفیت خاک و ... در کلیه سطوح مورد بحث و تحقیق موشکافانه قرار گرفته و این رشته را به رشته ای حیاتی، ظریف اما کاملاً فنی و استراتژیک در دنیا مطرح ساخته است. متاسفانه در زمینه های ذکر شده شکاف بین کشورهای پیشرفته با سایر کشورها زیاد است که تلاش و همت بزرگی را از محققین و مسئولین می طلبد. به عنوان مثال مشکلاتی همچون سیل هائی مثل گلستان و سایر فجایع برای اکثر کشورهای پیشرفته کاملاً حل شده است. "


شرایط محیط کار خاک شناس:
یک متخصص خاک شناسی ممکن است در یک کارخانه تولید کود فعالیت کند که در این صورت بیشتر وقت خود را در کارخانه می گذراند و یا اینکه در آزمایشگاه های خاک شناسی مشغول آزمایش نمونه های مختلف خاک و اعلام نظر در خصوص ویژگی های آن باشد.

همچنین خیلی از مواقع مهندس خاک شناس (مهندس کشاورزی) برای بررسی خاک یک منطقه، به آنجا سفر کرده و در محل مورد نظر اقدام به تحقیق و بررسی و در صورت نیاز نمونه برداری می کند.



تحصیلات لازم برای ورود به شغل خاک شناسی:
فارغ التحصیلان انواع گرایش های مهندسی کشاورزی به ویژه مهندسی کشاورزی گرایش خاک شناسی می توانند وارد این شغل شوند.



آینده شغلی، فرصت های استخدامی و بازار کار خاک شناس:
علاقه مندی به طبیعت و علوم وابسته به آن، شرط اصلی برای تحصیل در این رشته است؛ علاوه بر آن داوطلبان ورود به این رشته باید از توان و دانش بالا در زمینه های: شیمی، ریاضی، قدرت تجزیه و تحلیل کافی، پشتکار و دقت فراوان، و توان جسمی نیز برخوردار باشند. شایان ذکر است که علاوه بر کارهای آزمایشگاهی، بخشی از فعالیت ها به صورت عملیات صحرایی خواهد بود، بنابراین فعالیت نسبتاً زیادی را می طلبد.
فارغ التحصیلان کارشناسی این رشته می توانند در زمینه های: طراحی، محاسبه، اجرا و نظارت بر طرح های خاک شناسی به منظور بهره برداری صحیح از اراضی کشاورزی، حفاظت و اصلاح اراضی، مشاوره و کارشناسی به منظور برنامه ریزی طرح های عمرانی در زمینه آب و خاک و کشاورزی فعالیت کنند. همچنین در بخش های: آب و فاضلاب، حفظ محیط زیست، مرتع، آبخیزداری و آبخوان داری، کویر و بیابان زدایی، ارائه برنامه های ترویجی در اداره های کشاورزی و در مراکز تحقیقاتی مرتبط با آب و خاک کشاورزی و آموزشکده ها و دانشکده های کشاورزی و نیز آزمایشگاه های بخش خصوصی و هنرستان های کشاورزی، شرکت خدمات مهندسی آب و خاک کشور، شهرداری ها، وزارت جهاد کشاورزی و سایر سازمان ها و شرکت های مرتبط می توانند مشغول به کار شوند.
در صورت استخدام در یک سازمان دولتی نیز با کسب تجربه بیشتر به سمت های مدیریتی و نظارتی در این بخش می توانید دست یابید.

همچنین مراکز آموزشی (هنرستان های کشاورزی، دانشکده های کشاورزی، آموزشکده های کشاورزی، مراکز آموزش کشاورزی و...) مراکز پژوهشی، شامل مؤسسه تحقیقات خاک و آب و کشور و بخش های وابسته به آن در مراکز استان ها، سایر ادارات دولتی و نیمه دولتی (سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری کل کشور و ادارات منابع طبیعی استان ها، سازمان بوستان ها و فضای سبز استان ها و شهرستان ها، سازمان حفاظت محیط زیست و اداره های کل آن در استان ها و...) بخش غیردولتی شامل آزمایشگاه های خصوصی تست خاک و شرکت های تولید و توزیع کود شیمیایی و گیاهی و ... از مهمترین حوزه های استخدام و یافتن شغل برای یک خاک شناس می باشد.

بدیهی است در هر حال دانش‌آموختگان کارآفرین و خلاق خاک شناسی باید در پی آفرینش فرصت های کاری نو برای خود و دیگران باشند و با توجه به بازار کار نامساعد این رشته، به جای چشم داشتن به آگهی استخدامی سازمان ها و شرکت های بزرگ و کوچکی، با مطالعه و بررسی روش های جدید تولید و  ایجاد خاک های خاصلخیز در دنیا و تولید گیاهان مختلف به دنبال نوآوری و ایجاد مشاغل جدید باشند.

برخی از مشکلات شاغلین این حوزه عبارتند از :
•    بسیار محدود بودن فرصت های اشتغال در برخی گرایش ها به خصوص در بخش دولتی
•    دولتی بودن اکثر بخش های حوزه کشاورزی و عدم فراهم سازی زمینه برای ورود گسترده بخش خصوصی





 

 

 

 

آشنایی با مشاغل: آتش نشانی

آشنایی با مشاغل: مهندس هسته ای

آشنایی با مشاغل: پویانما (انیماتور)

آشنایی با مشاغل: امدادگر

آشنایی با مشاغل: کارشناس هواشناسی

آشنایی با مشاغل: آشپز

آشنایی با مشاغل: مدیریت رستوران

آشنایی با مشاغل: خلبان

آشنایی با مشاغل: مربی ورزش

آشنایی با مشاغل: ستاره شناس

آشنایی با مشاغل: گیاه پزشک

آشنایی با مشاغل: مهندس معمار

آشنایی با مشاغل: پژوهشگر

آشنایی با مشاغل: فیزیکدان

آشنایی با مشاغل: شیمیدان

آشنایی با مشاغل: مدیر فروش

آشنایی با مشاغل: داروساز

آشنایی با مشاغل: حسابدار

آشنایی با مشاغل: مدیر مالی

آشنایی با مشاغل: مهندس کشاورزی

آشنایی با مشاغل: غواصی

آشنایی با مشاغل: جنگلبانی

 

 

 

 

 

 

 

► نرخ تورم شاخص بهای تولید کننده به ۹.۷ درصد رسید
استخدام های روز- 09 دی 96 ◄

 
بنر
بنر

افراد حاضر

ما 1113 مهمان آنلاین داریم