قیمت دلار و طلا در بازار ایران در ماه‌های اخیر در سطوح بی‌سابقه‌ای قرار گرفته و روندی پرنوسان و عمدتاً صعودی را تجربه می‌کند که بسیاری از فعالان از آن با عنوان «پرواز قیمت‌ها» یاد می‌کنند.
وضعیت فعلی دلار
بر اساس داده‌های بازار آزاد، نرخ نقدی دلار در روزهای اخیر حوالی ۱۲۶ هزار تومان در نوسان است و در بازه یک‌هفته‌ای رشد چنددرصدی را ثبت کرده است. فاصله قابل توجه نرخ آزاد با نرخ‌های مبادله‌ای و صرافی (حدود ۷۳ هزار تومان) نشان می‌دهد فشار تقاضا در بازار غیررسمی بسیار بیشتر از عرضه رسمی است.
دلایل جهش دلار
مهم‌ترین محرک‌های جهش دلار عبارت‌اند از:
- تورم بالا و بی‌اعتمادی به ریال که مردم را به سمت خرید ارز به‌عنوان پناهگاه ارزش می‌برد.
- کاهش و نااطمینانی در درآمدهای ارزی کشور به‌دلیل محدودیت‌های صادراتی و تحریم‌های مالی که عرضه دلار را محدود می‌کند.
- انتظارات منفی نسبت به آینده اقتصاد، اخبار سیاسی و ریسک‌های ژئوپلیتیک که موج‌های سفته‌بازی و هجوم به بازار ارز ایجاد می‌کند.
وضعیت فعلی طلا و سکه
در بازار طلا، هر گرم طلای ۱۸ عیار در محدوده حدود ۱۲٫۷ میلیون تومان قرار دارد و هر مثقال طلای ۱۸ عیار حدود ۵۵ میلیون تومان قیمت‌گذاری شده است. نرخ سکه امامی نیز در محدوده بالای ۱۳۰ میلیون تومان نوسان دارد که نسبت به ماه‌های گذشته جهش محسوسی را نشان می‌دهد.
عوامل پرواز قیمت طلا
قیمت طلا در ایران تحت تأثیر هم‌زمان سه عامل جهش کرده است:
- افزایش قیمت جهانی اونس طلا در پی تورم جهانی، ریسک جنگ‌ها و نااطمینانی‌های مالی.
- رشد شدید نرخ دلار داخلی که مستقیماً فرمول قیمت‌گذاری طلا و سکه را بالا می‌برد.
- شکل‌گیری حباب در بازار سکه و طلا به‌دلیل تقاضای سفته‌بازانه و محدودیت عرضه که در برخی دوره‌ها اختلاف قیمت داخلی و جهانی را چندین درصد بالاتر برده است.
رابطه دلار، طلا و پرواز قیمت‌ها
در ساختار فعلی اقتصاد ایران، افزایش دلار تقریباً به‌طور خودکار به رشد طلا و سکه منجر می‌شود، زیرا قیمت‌گذاری طلا بر پایه اونس جهانی و نرخ ارز انجام می‌شود. در شرایطی که تورم داخلی بالاست و گزینه‌های امن سرمایه‌گذاری محدودند، هر موج صعودی در دلار و اونس جهان می‌تواند به جهش مضاعف در قیمت طلای داخلی و تشدید احساس «پرواز قیمت‌ها» منجر شود.
