به گزارش بانکی بررسی نقش بانک‌ها در حمایت از مردم و بازسازی پس از جنگ، عملکرد بانکی ایران پس از جنگ ۱۲ روزه با اقدامات و دستاوردهای بانک‌های بین‌المللی مقایسه شده است. در این راستا، به نقاط قوت، محدودیت‌ها و چالش‌های سیستم بانکی ایران اشاره می‌شود.
وضعیت و اقدامات بانک‌های ایرانی پس از جنگ ۱۲ روزه
- پایداری سیستم بانکی
با وجود حملات سایبری و فشارهای اقتصادی قابل‌توجه، سیستم بانکی ایران توانست بدون توقف به فعالیت خود ادامه دهد. طبق آمار بانک مرکزی، تعداد تراکنش‌های بانکی از ۱.۳۵۲ میلیارد به ۱.۴۲۹ میلیارد افزایش یافت و ارزش کل تراکنش‌ها نیز از ۴,۳۴۰ هزار میلیارد تومان به ۴,۴۴۰ هزار میلیارد تومان رسید. - پاسخ به حملات سایبری
بانک‌هایی مانند سپه و پاسارگاد هدف حملات سایبری قرار گرفتند که موجب اختلال جدی در برخی خدمات شد. به‌ویژه در بانک سپه، به دلیل نفوذ بدافزار، بازیابی اطلاعات با تأخیر انجام شد و اختلال خدمات آنلاین و خودپردازها حتی تا روزها پس از جنگ ادامه داشت. - محدودیت‌های ارزی و سیاست سرمایه
بانک مرکزی به منظور جلوگیری از فرار سرمایه، معاملات ارز دیجیتال (مخصوصاً تتر) و برخی انتقالات بین‌المللی را متوقف کرد. همچنین وب‌سایت‌های اعلان نرخ ارز تعطیل شدند. در روزهای آغازین حملات، ارزش ریال تا ۱۸٪ کاهش یافت. - حمایت محدود از مردم و بازسازی
با وجود وعده‌های دولت درباره حمایت از بازسازی خانه‌های آسیب‌دیده، محدودیت‌های منابع مالی و زیرساختی همچنان جدی است. بسته‌های حمایتی اغلب محدود، موقتی یا در حد وعده باقی مانده‌اند.
چالش‌ها و محدودیت‌های بنیادین سیستم بانکی ایران بعد از جنگ
| چالش | توضیحات |
|---|---|
| تحریم‌های بین‌المللی | محدودیت شدید در انتقالات بانکی بین‌المللی و عدم دسترسی به منابع مالی خارجی |
| فساد و بدهی‌های معوق | زیان‌های انباشته، ورشکستگی برخی بانک‌ها، و کاهش اعتماد عمومی |
| حملات سایبری | آسیب‌پذیری زیرساخت‌ها و اختلال گسترده در خدمات پایه |
| سیاست‌های انقباضی ارزی | توقف معاملات ارز و محدودیت رمزارزها جهت کنترل بحران پولی |
| ضعف حمایت از بازسازی | نبود برنامه‌های نقدی مؤثر مشابه تجربه اوکراین یا بانک جهانی |
تفاوت با تجربه بانک‌های جهانی
بانک‌های بین‌المللی مانند بانک جهانی و بانک توسعه اروپا در بحران‌های مشابه (اوکراین، سوریه، لبنان) اقدامات جامع‌تری انجام داده‌اند، از جمله:
- پرداخت نقدی مستقیم به آسیب‌دیدگان
- ایجاد صندوق‌های بازسازی و اعطای وام‌های توسعه‌ای با نرخ ترجیحی
- تقویت شفافیت مالی با مدیریت الکترونیک و مقابله با فساد
- حمایت هدفمند از کسب‌وکارهای کوچک برای بازگرداندن چرخه تولید و اشتغال
هرچند سیستم بانکی ایران در پایداری اولیه موفق بود، اما به دلیل تحریم‌ها، محدودیت‌های ارزی، ضعف ساختار داخلی و چالش‌های فساد، فاصله محسوسی با سطح حمایت‌های نظام‌مند بانک‌های جهانی دارد. نبود بسته‌های نقدی مستقیم، آسیب‌پذیری در زیرساخت‌ها و ضعف شفافیت از عوامل اصلی عقب‌ماندگی محسوب می‌شوند.
موفقیت بلندمدت مستلزم اصلاح ساختار بانکی، ارتقای نظارت، رفع تحریم‌ها و تعامل مؤثرتر با نظام پولی جهانی خواهد بود.
