دولت ایران سیاست تازه‌ای برای مدیریت مصرف یارانه‌ای بنزین اجرا کرده که باعث حذف کارت سوخت و سهمیه یارانه‌ای از بخش بزرگی از خودروها می‌شود. این سیاست که از نیمه آذر ۱۴۰۴ به‌طور کامل اعمال می‌شود، تأثیر مستقیم بر هزینه سوخت مالکان و روند خرید و فروش خودرو دارد و بنا بر ارزیابی‌ها حدود چهار میلیون خودرو را از چرخه دریافت بنزین یارانه‌ای خارج می‌کند.
خودروهای مشمول حذف کارت سوخت و سهمیه
طبق مقررات جدید، دسته‌های زیر دیگر کارت سوخت یارانه‌ای یا سهمیه ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی دریافت نمی‌کنند:
- خودروهای صفر کیلومتر داخلی و وارداتی که نخستین بار پلاک می‌شوند.
- تمامی خودروهایی که پس از نیمه آذر ۱۴۰۴ تعویض پلاک و تغییر مالکیت دهند.
- خودروهای مناطق آزاد و ویژه اقتصادی.
- خودروهای دارای پلاک دولتی (به‌جز آمبولانس‌ها و خودروهای امدادی).
- مالکان چند خودرو: فقط یک خودرو از سهمیه برخوردار می‌شود و بقیه حذف می‌گردند.
رفتار سهمیه بعد از تعویض پلاک
- با هرگونه خرید و فروش همراه با تعویض پلاک، سهمیه یارانه‌ای خودرو حذف شده و فقط امکان سوخت‌گیری با نرخ سوم (۵۰۰۰ تومان) باقی می‌ماند.
- اگر مالکیت تغییر کند ولی تعویض پلاک انجام نشود، سهمیه فعلی باقی می‌ماند؛ اما تمام نقل‌وانتقالات رسمی مشمول حذف سهمیه‌اند.
- کارت سوخت باید به نام خریدار جدید منتقل شود، اما سهمیه منتقل نمی‌شود.
دلایل اعلام‌شده و پیامدهای پیش‌بینی‌شده
- دولت هدف این سیاست را اجرای عدالت، کاهش مصرف و قاچاق، و مدیریت یارانه پنهان اعلام کرده است.
- تحلیلگران معتقدند این تصمیم انگیزه خرید خودروی صفر و انجام معاملات خودرو را کاهش داده و فشار هزینه‌ای بر مصرف‌کنندگان سوخت افزایش می‌دهد.
- پیش‌بینی می‌شود بازار خودرو با افت تقاضای معامله و تغییر در ارزش خودروهای دارای سهمیه مواجه شود.
توصیه‌های کلیدی برای خریداران و فروشندگان
- خریداران باید بدانند خودروی خریداری‌شده پس از تعویض پلاک سهمیه نخواهد داشت.
- فروشندگان موظف‌اند کارت سوخت را همراه مدارک تحویل دهند؛ اما هیچ راهی برای انتقال سهمیه وجود ندارد.
- این سیاست برای همه خودروهای داخلی و وارداتی یکسان است و تنها معیار، انتقال مالکیت همراه با تعویض پلاک است.
این مصوبه یک تغییر بنیادین در سیاست انرژی کشور محسوب می‌شود و مستقیماً بر هزینه‌های روزمره و رفتار بازار خودرو اثر خواهد گذاشت.
