بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران با هدف شفاف‌سازی جریان‌های مالی، مقابله با پولشویی و جلوگیری از فرار مالیاتی، دستورالعمل تعیین سطح فعالیت مورد انتظار مشتریان بانکی را ابلاغ کرده است. این دستورالعمل سه محور کلیدی را در پایش و کنترل رفتار مالی افراد و نهادها مدنظر قرار می‌دهد:
۱. سقف نظارتی سالانه بر اساس شغل و مدارک
بانک‌ها موظف‌اند برای هر مشتری «سطح فعالیت مورد انتظار» را تعیین کرده و به‌صورت مستمر پایش کنند. این سقف‌ها مطابق با دستورالعمل ماده ۶۷ قانون مبارزه با پولشویی به شرح زیر است:
| نوع مشتری | سقف سالانه گردش (ریال) |
|---|---|
| شخص حقیقی مزدبگیر | ۲۰۰ میلیارد |
| شخص حقیقی فاقد شغل | ۵۰ میلیارد |
| شخص حقوقی غیرفعال | ۵ میلیارد |
در صورت عبور معنادار از این سقف‌ها:
- مشتری باید ظرف یک هفته مستندات ارائه کند.
- در صورت عدم همکاری، خدمات غیرحضوری مسدود و سقف برداشت کارت به ۱۰ میلیون تومان در روز کاهش می‌یابد.
- اگر گردش حساب بیش از ۱۰ برابر سقف مورد انتظار باشد، مراتب بلافاصله به مرکز اطلاعات مالی گزارش می‌شود.
۲. سقف‌های عملیاتی شبکه پرداخت
برای ابزارهای پرداخت و انتقال وجه، محدودیت‌های اجرایی روزانه و ماهیانه نیز اعمال شده‌اند:
- کارت‌به‌کارت:
- حداکثر روزانه ۱۰ میلیون تومان از طریق اینترنت‌بانک، موبایل‌بانک و خودپرداز
- حداکثر ۵ میلیون تومان در اپلیکیشن‌های پرداخت
- پایا و ساتنا:
- انتقال غیرحضوری: ۲۰۰ میلیون تومان
- انتقال حضوری: ۴۰۰ میلیون تومان
- انتقال ساتنا با مدارک قابل توجیه: بدون سقف
- خرید با کارت:
- سقف خرید روزانه با هر کارت: ۵۰ میلیون تومان
- سقف مجموع خرید با همه کارت‌های یک فرد: ۲۰۰ میلیون تومان
۳. آستانه‌های تفکیک حساب‌های تجاری از شخصی
طبق مصوبه‌های سال ۱۴۰۱:
- اگر در یک ماه بیش از ۱۰۰ واریزی به یک حساب صورت گیرد و
- مجموع آن‌ها حداقل ۳۵ میلیون تومان باشد،
حساب به‌عنوان تجاری تلقی شده و مشمول مقررات مالیاتی می‌شود.
در صورت اعتراض به تجاری تلقی شدن حساب، امکان ثبت مغایرت و ارائه مستندات وجود دارد.
🔍 مدیریت موارد خاص و توصیه‌های کاربردی
- تراکنش‌های خارج از روال (مانند فروش ملک یا دریافت وام) با تکمیل فرم «مغایرت رفتار مالی» قابل ثبت و مستثنی شدن از محاسبه سقف سالانه هستند.
- واریزی‌ها در حساب‌ها اصولاً درآمد تلقی می‌شوند مگر اینکه با اسناد رسمی مانند مبایعه‌نامه، قرارداد قرض یا اسناد انتقال داخلی، غیر‌درآمدی بودن آن‌ها اثبات شود.
✅ توصیه‌ها برای مشتریان بانکی:
- شغل خود را به‌درستی و با مدارک معتبر به بانک اعلام کنید.
- برای فعالیت‌های تجاری از حساب جداگانه تجاری استفاده کنید.
- در تراکنش‌های با مبالغ بالا از کانال‌های مناسب مانند ساتنا/پایا استفاده کرده و مستندات را نگهدارید.
