بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران با هدف کنترل ریسک‌های ناشی از نوسانات بازار رمزارز و مدیریت انتظارات ارزی، مصوبه‌ای جدید مبنی بر تعیین سقف خرید و نگهداری استیبل‌کوین‌ها از جمله تتر (USDT) را ابلاغ کرد.
بر اساس این مصوبه، سقف مجاز خرید سالانه برای هر شخص حقیقی و حقوقی ۵۰۰۰ دلار و سقف نگهداری مجموع استیبل‌کوین‌ها نیز ۱۰ هزار دلار تعیین شده است. همچنین، برای تطبیق موجودی‌های فعلی با سقف‌های جدید، مهلت یک‌ماهه‌ای در نظر گرفته شده است.
اهداف و منطق سیاست جدید
به گفته مسئولان بانک مرکزی، اجرای این مصوبه با اهداف زیر صورت گرفته است:
- مدیریت بهتر نقدینگی ارزی و کاهش اثرات مخرب نوسانات غیررسمی.
- مهار تورم انتظاری در بازار ارز از طریق کنترل فعالیت‌های پرریسک رمزارزی.
- پیشگیری از خروج سرمایه به بازارهای غیررسمی خارجی و کاهش ریسک سیستماتیک در نظام مالی کشور.
در همین راستا، بانک مرکزی تأکید کرده است که جزئیات تکمیلی و فنی مصوبه طی هفته‌های آتی از سوی نهادهای ذی‌ربط منتشر خواهد شد.
تمرکز نظارت بر پلتفرم‌های داخلی
طبق اعلام رسمی، تمرکز اصلی نظارت بر تراکنش‌ها و موجودی‌ها در صرافی‌های داخلی خواهد بود و این سکوها موظف‌اند با ثبت اطلاعات هویتی کاربران و محدودسازی دسترسی پس از عبور از سقف‌ها، با سیاست‌های جدید هم‌راستا شوند. رصد لحظه‌ای تراکنش‌ها و اعمال محدودیت‌های معاملاتی در صورت تخطی از سقف‌ها، در دستور کار قرار گرفته است.
ابهامات و چالش‌های اجرایی
با وجود اهداف قابل‌درک این تصمیم، برخی کارشناسان حوزه بانکی و رمزارز بر وجود ابهاماتی در شیوه اجرا تأکید کرده‌اند که از جمله آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- نحوه تجمیع تراکنش‌های کاربران بین صرافی‌های مختلف و پایش سقف کلی سالانه.
- وضعیت کیف‌پول‌های خارجی و بسترهای غیرمتمرکز که از دایره نظارت رسمی خارج هستند.
- چگونگی محاسبه نوسان ارزش استیبل‌کوین‌ها نسبت به دلار در ارزیابی سقف نگهداری.
- شمول زنجیره‌های مختلف (مانند ترون، اتریوم و…) در محاسبه محدودیت‌ها.
پیامدهای احتمالی برای بازار
تحلیل‌ها نشان می‌دهد این سیاست ممکن است در کوتاه‌مدت باعث:
- افزایش شکاف قیمتی تتر در بازار داخلی،
- مهاجرت بخشی از تقاضا به بسترهای خارجی یا بازارهای غیررسمی،
- یا کاهش تمایل به نگهداری رمزارز در داخل کشور شود.
با این حال، از نگاه سیاست‌گذار، مدیریت ریسک کلان ارزی و حفاظت از ثبات مالی در اولویت قرار دارد و اجرای تدریجی و همراه با نظارت مستمر، می‌تواند اثرات جانبی را کنترل‌پذیرتر کند.
جمع‌بندی و توصیه
بانک مرکزی با تعیین سقف‌های ۵۰۰۰ دلار خرید و ۱۰ هزار دلار نگهداری برای استیبل‌کوین‌ها، گامی در جهت حاکمیت پولی در بازار رمزارز برداشته است. با توجه به ریسک‌های عملیاتی در بسترهای خارجی و ابهام‌های موجود، ضرورت تدوین دستورالعمل‌های شفاف، آموزش فعالان بازار و تقویت تعامل پلتفرم‌ها با نهاد ناظر بیش از پیش احساس می‌شود.
بانک‌ها، مؤسسات مالی، صرافی‌های دارای مجوز، و کاربران حوزه رمزارز می‌بایست نسبت به پایش دقیق اخبار تکمیلی، رعایت سقف‌ها و تطبیق زیرساخت‌ها با سیاست‌های جدید اقدام نمایند.
