سفته سندی برای تمام فصول

شنبه ، 30 آذر 1387 ، 12:17

حالا دیگر آنقدر زندگی ما چکی شده که دیگر خیلی از ما درباره سفته ، سندی که تا قبل از آن که چک این قدر در زندگی ما جا باز کند، مهمترین سند تجاری محسوب می شد چیز زیادی نمی دانیم ، در حالی که هنوز هم خیلی از ما هم با این سند پیر و فرسوده در ارتباط هستیم ، برای تعهد دیگران و یا خودمان سفته می دهیم و یا پشت سفته دیگران را امضا می کنیم ، بدون آن که بدانیم با این امضا چه تعهدی داریم یا این که در صورتی که از دیگران سفته ای گرفتیم چطور می شود از مزایای قانونی آن بعنوان یک سند تجاری استفاده کرد.


طبق ماده 307 سفته یا فته طلب سندی است که به موجب آن امضا کننده تعهد می کند مبلغی در موعد معین و یا هر وقت که حامل یا شخصی که سفته را در اختیار دارد، پولش را طلب کند بپردازد. اگر چه سفته حالا دیگر با ظهور چک ، جایگاه اولیه خود را از دست داده است ، اما هنوز دارای اعتبار و پشتوانه قانونی بالایی داشته و اگر مطابق قانون تنظیم شده باشد، دارنده آن از مزایای قانونی برخوردار است که اسناد عادی دارای چنان اعتباری نیستند. شاید تنها دلیل رواج بیشتر چک نسبت به سفته ، سهولت در صدور و وصول چک است ، چرا که خیلی راحت می شود با گرفتن یک دسته چک ، هر مبلغی که دوست داشته باشید از یک تومان تا هر چند میلیارد و تریلیارد تومان که می خواهید چک صادر کنید و به دست خلق الله بدهید، اما درباره سفته این طوری نیست و صادر کننده باید برابر با مبلغی که قرار است تعهد بدهد، اوراق سفته را از بانک یا مراکز فروش آن بخرد و روی آنها به تعهد اقدام کنند.

سقفی برای یک سفته

سفته هر برگ سفته سقف خاصی برای تعهدکردن دارد ، مثلا اگر روی سفته ای نوشته شده باشد تا «یک میلیون ریال» یعنی آن سفته حداکثر برای تعهد 100 هزار تومان دارای اعتبار است و با آن نمی توان به پرداخت مثلا 200 هزار تومان تعهد کرد.

سفته را چطوری تنظیم کنیم؟
طبق ماده 308 سفته علاوه بر امضا یا مهر باید دارای تاریخ بوده و علاوه بر این ، اطلاعات زیر هم روی آن ثبت شود: مبلغی که باید پرداخت شود، نام و نام خانوادگی گیرنده وجه ، تاریخ پرداخت وجه ، علاوه بر اینها نوشتن نام و نام خانوادگی صادر کننده ، اقامتگاه وی و محل پرداخت سفته نیز ضروری است. در صورتی که سفته برای شخص معینی صادر شود، نام و نام خانوادگی او در سفته آورده می شود، در غیر این صورت به جای نام او نوشته می شود در «وجه حامل». در صورتی که نام خانوادگی یک شخص معین نوشته شود، این شخص طلبکار می شود و در غیر این صورت هر کسی که سفته را در اختیار داشته باشد طلبکار محسوب می شود و می تواند در سر رسید سفته مبلغ آن را طلب کند و خب البته اگر سفته عندالمطالبه باشد، صادرکننده باید به محض مطالبه مبلغ آن را پرداخت کند.

سفته ، بدون نام
در تنظیم سفته ، این امکان وجود دارد که بدهکار،سفته ای را که صادر می کند ، بدون ذکر نام طلبکار به وی بدهد که این طوری فرد می تواند یا خودش در سررسید برای گرفتن پول اقدام کند یا این که آن را به دیگری حواله بدهد، عبارت «حواله کرد» در سفته به شخص دارنده این اختیار را می دهد که بتواند سفته را به دیگری منتقل کند، ولی اگر «حواله کرد» خط زده شود، دارنده سفته نمی تواند آن را به دیگری انتقال دهد و تنها خود وی باید برای وصول آن اقدام کند، علاوه بر آن که می تواند با پشت نویسی آن را به شخص دیگری انتقال دهد.

پشت نویسی سفته

پشت نویسی سفته مانند چک برای انتقال سفته به دیگری یا وصول وجه آن است ، اگر پشت نویسی برای انتقال باشد دارنده جدید سفته دارای تمام حقوق و مزایایی می شود که به آن سند تعلق دارد.انتقال سفته با امضای دارنده آن به عمل می آید، دارنده سفته می تواند برای وصول وجه آن به دیگری وکالت دهد که در این صورت باید وکالت برای وصول قید شود.

ضمانتی برای یک سفته
پرداخت وجه سفته را می توان ضمانت کرد. این ضمانت ممکن است در ارتباط با صادرکننده یا پشت نویس ها صورت گیرد. در این صورت ضامنی که ضمانت صادرکننده یا پشت نویسی کرده ، فقط با کسی مسوولیت تضامنی دارد که از او ضمانت کرده است.

راه هایی برای وصول سفته
برای آن که دارنده سفته بتواند از مزایای قانونی آن برخوردار شود، باید نکات زیر را رعایت کند:
- دارنده سفته باید در سررسید سفته را مطالبه کند. اگر وجه سفته پرداخت شد که خب قضیه تمام است ، ولی در صورت عدم پرداخت ، دارنده سفته باید ظرف 10 روز از تاریخ سر رسید، سفته را واخواست کند. واخواست اعتراض رسمی است به سفته ای که در سررسید آن پرداخت نشده و علیه صادرکننده سفته به عمل می آید. از آنجا که این اعتراض باید رسما به صادرکننده ابلاغ شود، واخواست در برگه های چاپی که از طرف وزارت دادگستری تهیه شده نوشته می شود، علاوه بر این بانک ها نیز واخواست نامه چاپی مخصوص دارند.در واخواست رونوشت کامل سفته نوشته می شود و دستور پرداخت وجه سفته که به وسیله دادگاه انجام میگیرد، آورده می شود.
واخواست نامه با استفاده از کاغذ کاربن در 3 نسخه مشابه (یک نسخه اصل و 2 نسخه رونوشت) تنظیم شده و به وسیله واخواست کننده امضا می شود.

پس از چسباندن تمبر که مبلغ آن را دادگاه مشخص می کند به دستور دادگاه ، سفته به وسیله مامور اجرا (طبق مقررات مربوط به ابلاغ به صادرکننده سفته) ابلاغ می شود.البته باید توجه داشت که هیچ نوشته ای نمی تواند جایگزین واخواست نامه شود. نسخه اصلی واخواست نامه به واخواست کننده و نسخه سوم در دفتر واخواست دادگاه بایگانی می شود و مامور ابلاغ نسخه دوم واخواست نامه را به ابلاغ شونده یا محل اقامت او می دهد.برای استفاده از مسوولیت تضامنی پشت نویس ها، دارنده سفته باید ظرف یک سال از تاریخ واخواست ، دادخواست خود را به دادگاه تقدیم کند.

اگر دارنده سفته به این وظیفه قانونی عمل نکند، دعوی او علیه پشت نویس ها پذیرفته نمی شود. دارنده سفته ای که واخواست شده و در موعد مقرر اقامه دعوی کرده ، می تواند از دادگاه بخواهد که اموال طرف دعوی را پیش از رسیدگی و صدور حکم به نفع او توقیف کند. در این حالت پس از صدور حکم ، دارنده سفته در وصول طلبش از مال توقیف شده ، به دیگران تقدم دارد. دادگاه نیز به محض تقاضای دارنده سفته ، ممکن است معادل وجه آن از اموال طرف مقابل به عنوان تامین توقیف کند.
در صورت اقامه دعوی علیه صادر کننده و پشت نویس در برگه دادخواست در مقابل ستون مربوط به خوانده می توان نام صادرکننده و پشت نویس یا پشت نویسان را ذکر کرد و در توضیح دادخواست در قسمت شرح دعوی از دادگاه محکومیت خوانده ردیف اول به عنوان صادرکننده و خوانده ردیف دوم به عنوان پشت نویس را به صورت تضامنی درخواست کرد.


از کی بگیرم؟

در صورتی که سفته ای چند بار پشت نویسی شود یعنی افراد متعددی آن را گرفته و به فرد دیگری منتقل کرده باشند، دارنده آن می تواند به هر کدام از آنها مراجعه کند. کسی که سفته را امضا کرده و پشت نویس ها همگی در مقابل دارنده آن مسوولیت تضامنی دارند، یعنی دارنده سفته در صورت عدم پرداخت ، می تواند به هر کدام از آن ها که بخواهد (به صورت منفرد) یا به دو یا چند یا تمامی آنها (به صورت دسته جمعی) مراجعه کند. همین حق رجوع را هر یک از پشت نویس ها نسبت به صادرکننده سفته و پشت نویس های قبلی خود دارد. بنابراین صادرکننده به علاوه پشت نویس ها، همگی مسوول پرداخت وجه سفته خواهند بود. به این ترتیب انبوهی از مسوولیت ها برای پرداخت مبلغ مندرج در سفته ایجاد می شود. این مسوولیت در اصطلاح مسوولیت تضامنی نامیده می شود.

منبع:سایت حساب ایران

► راهنمای پرداخت اینترنتی
پول الکترونیکی چیست ؟ ◄

مطالب مرتبط

درگاه پرداخت اینترنتی چگونه کار می‌کند؟


هنگامی‌که شما در یک از درگاه‌ پرداخت اینترنتی، اطلاعات کارت بانکی خود را وارد می‌کنید و روی دکمه پرداخت کلیک می‌کنید...


هنگامی‌که شما در یک از درگاه‌ پرداخت اینترنتی، اطلاعات کارت بانکی خود را وارد می‌کنید و روی دکمه پرداخت کلیک می‌کنید، اتفاق چندان متفاوتی از یک انتقال وجه‌ کارت به کارت در دستگاه‌های خودپرداز نمی‌افتد.

در هر دو حالت مقداری پول از حساب شما کسر و به حساب مقصد واریز می‌شود. هرچند در اصل قضیه این‌گونه است که مقداری پول از حساب شما کسر می‌شود و در حساب بانک شما می‌ماند. ازآن‌سو بانک مقصد همان مقدار پول را از حساب خود کسر و به حساب مقصد واریز می‌کند.

تسویه‌حساب‌های بین‌بانکی هم معمولا در ساعات خلوت مثل نیمه‌شب‌ها که حجم تراکنش‌های مالی کم است، صورت می‌گیرند.

کل فرآیند‌های این انتقال وجه در داخل شبکه بانکی رخ می‌دهد. حتی اگر تمهیدات امنیتی نرم‌افزاری هم برای آن در نظر گرفته نشده باشد، به دلیل اینکه همه‌چیز درون شبکه بانکی است و دسترسی به آن برای افراد و کامپیوترهای خارج از شبکه سخت است؛ در نتیجه سیستم حدی از امنیت را دارا است.

اما هنگامی که می‌خواهید یک پرداخت اینترنتی انجام دهید، از آنجایی شما در اینترنت هستید و دائما در معرض تهدید قرار دارید، باید تمهیدات امنیتی برای جلوگیری از هرگونه سرقت اطلاعات استفاده شود.

اگر چنین تمهیداتی رعایت نشوند، اولین چیزی که احتمالا رخ ‌می‌دهد این است که کسی اطلاعات کارت بانکی شما را سرقت کرده و مقداری پول از حساب شما برداشت کند.

رمزنگاری اطلاعات

امروزه برای اینکه وب‌سایت‌ها و سرویس‌های متعدد بتوانند امنیت کاربران و خودشان را حفظ کنند، از رمزنگاری استفاده می‌کنند.

معمول‌ترین روش رمزنگاری هم استفاده از رمزنگاری TLS یا Transport Layer Security است که به اتصال https مشهور است.

سیستم‌های پرداخت اینترنتی هم برای اینکه بتوانند امنیت پرداخت‌ها را تامین کنند از دو لایه رمزگذاری استفاده می‌کنند. لایه اول رمزگذاری استفاده از همین پروتکل TLS یا https در دامنه وب‌سایت‌ها یا اپلیکیشن‌ها است..

لایه دوم امنیتی، کلید‌های رمزگذاری است که هر سایت پرداخت‌کننده یا بانک در اختیار وب‌سایت‌ها یا اپلیکیشن‌ها پذیرنده قرار می‌دهند و با استفاده از این کلید داده‌ها را رمزگذاری می‌کنند.

برای اینکه سیستم امنیتی و نحوه انجام یک پرداخت اینترنتی را توضیح دهیم بگذارید بهتر است کمی رمزگذاری https را تشریح کنیم.


رمزگذاری چیست؟

رمزگذاری یا رمزنگاری، مفهوم اولیه ساده‌ای دارد. رمزگذاری یعنی اینکه شما اطلاعات را با استفاده از یک کلید رمزنگاری یا همان دستورالعمل رمزگذاری، به شکل دیگری درمی‌آورید. تنها افرادی می‌توانند اطلاعات شما را بخوانند که کلید رمزگذاری را داشته باشند. بگذارید یک مثال ابتدایی بزنیم.

فرض کنید من می‌خواهم عبارت «سلام» را به‌صورت رمزگذاری شده ارسال کنم.

ابتدا یک قرارداد رمزنگاری یا همان کلید رمزنگاری (Encryption Key) باید تعریف کنیم؛ مثلا فرض کنید در قرارداد رمزنگاری درج می‌کنیم که:

عبارت «ن۱ت» همان حرف «س» باشد. «ت۳غ» حرف «ل»، «خ۹۸ن» حرف «الف» و «غ۶۵ی» حرف «م» باشد. بقیه حرف الفبا، اعداد و علامت‌ها نیز به شکل مشابهی تنظیم می‌شوند.

طبق این قرارداد رمزنگاری یا کلید رمزگذاری، کلمه «سلام» به این شکل خواهد بود «ن۱تت۳غخ۹۸نغ۶۵ی».

اگر کسی در بین راه این پیام را دریافت کند، چیزی از آن نخواهد فهمید. او به دلیل اینکه قرارداد رمزنگاری یا کلید رمزگذاری را ندارد، نخواهد فهمید محتوای واقعی این عبارت چیست و چنین پیامی برای او بی‌معنی خواهد بود.

اگر فقط فرد یا افراد دریافت‌کننده این پیام، کلید رمزگذاری را بدانند، می‌توانند به محتوای واقعی آن دست پیدا کنند. اگر مخاطب شما هم پاسخ خود را با استفاده از همین کلید رمزنگاری ارسال کند تنها شما و افرادی که این کلید رمزگذاری را دارند، می‌توانند محتوا پیامتان را متوجه شوند.


رمزگذاری https چیست؟

رمزگذاری https برای دو منظور استفاده می‌شود: تایید هویت و رمزگذاری ارتباط.


۱- تایید هویت

برای اینکه یک ارتباط امن بین مرورگر شما و سرور یک وب‌سایت برقرار شود، نوع خاصی از کلیدها رمزنگاری استفاده می‌شوند. این کلیدها شامل کلید‌های عمومی (Public key) و کلید‌های خصوصی (Private key) هستند. کلید‌های عمومی به‌صورت پیش‌فرض روی مرورگرها و سرورها نصب هستند و یا نصب می‌شوند. کلیدهای هم خصوصی فقط و فقط روی سرور نصب می‌شوند.

پیام‌ها با استفاده از یک کلید عمومی رمزگذاری می‌شوند. رمزگشایی این اطلاعات فقط با داشتن کلید‌ خصوصی ممکن است.

هنگامی که برای مثال شما به وب‌سایت تجارت‌نیوز که از این پروتکل برای تامین امینت کاربران خود استفاده می‌کند، مراجعه می‌کنید، مرورگر شما در ابتدا مجوزهای سایت (Certificates) را از سرور تجارت‌نیوز دریافت می‌کند.

سایت تجارت‌نیوز از شرکت Unizeto Technologies S.A تاییدیه گرفته است. فهرستی از این تاییدیه‌ها همراه با کلید‌های عمومی هر مجوز، به‌صورت پیش‌فرض در هر مرورگر نصب هستند.

اگر سایتی از مجوزی استفاده کند که در این فهرست مورد اعتماد مرورگر وجود نداشته باشد، پیامی مبنی بر ناامن بودن سایت به کاربر نشان می‌دهد و توصیه می‌کند که وارد سایت نشوید.


۲- رمزگذاری

وقتی مرورگر مجوز سایت را تایید کرد، یک کلید رمزگذاری برای این ارتباط یا کلید جلسه (Session key) تولید می‌کند. سپس این کلید را با استفاده از کلید‌های عمومی رمزگذاری می‌کند و به سرور می‌فرستد.

پس از این کار، سرور این پیام را با استفاده از کلید خصوصی خود باز می‌کند و کلید ارتباط یا کلید جلسه را می‌خواند.

توجه داشته باشید که کلید خصوصی فقط و فقط در اختیار سرور است و اگر فردی در میانه راه این پیام را بدزدد، نمی‌تواند پیام را رمزگشایی و کلید ارتباطی بین کامپیوتر شما و سرور را به دست بیاورد.

وقتی سرور کلید جلسه را که توسط مرورگر شما تولید شده است، دریافت کرد، پیامی را با استفاده از این کلید جلسه رمزگذاری کرده و به کامپیوتر شما می‌فرستد. در این مرحله مرورگر شما متوجه می‌شود که یک ارتباط امن با استفاده از این کلید با سرور ایجاد شده است.

به این کار اصطلاحا دست دادن (Handshake) گفته می‌شود.

کلید ارتباط یا همان کلید جلسه، کلیدی است که با استفاده از آن مرورگر شما و سرور به رمزگذاری و رمزگشایی پیام‌های مبادله‌شده می‌پردازند و ارتباط را امن می‌کنند.


درگاه‌های پرداخت اینترنتی

درگاه‌های پرداخت اینترنتی در حالت کلی به دو صورت هستند. درگاه‌های مستقیم و درگاه‌های غیرمستقیم.

درگاه‌های پرداخت اینترنتی مستقیم


درگاه‌های پرداخت اینترنتی مستقیم معمولا توسط خود بانک‌ها یا شرکت‌های زیرمجموعه بانک‌ها ساخته می‌شوند. این درگاه‌ها مستقیما به بانک‌ها متصل هستند و مستقیما تراکنش‌ها را انجام می‌دهند.

ساخت چنین درگاه‌هایی مجوزها و پشتیبانی فنی زیادی لازم دارند. به همین چنین درگاه‌هایی را معمولا شرکت‌های بزرگ یا خود بانک‌ها ایجاد می‌کنند. درگاه‌هایی مثل گوگل پی (Google Pay) و اپل پی (Apple Pay) از این نوع هستند.

در ایران ۱۲ شرکت وجود دارند که درگاه پرداخت اینترنتی مستقیم ارائه می‌دهند. این شرکت‌ها باید از طرف بانک مرکزی مجوز فعالیت داشته باشند.

اگر تاکنون پرداخت الکترونیکی انجام داده باشید، نام برخی از این درگاه‌های پرداخت مستقیم را احتمالا مشاهده کرده‌اید. مثل درگاه به‌پرداخت بانک ملت یا بانک پارسیان.

در این حالت معمولا سایت پذیرنده از شما می‌خواهد که درگاه پرداخت موردنظر خود را انتخاب کنید. بعد از کاربر به این درگاه پرداخت ارجاع داده می‌شود. این شرکت‌ها معمولا به‌ازای تراکنش‌هایی که از طریق آن‌ها انجام می‌شود، کارمزدی از سوی بانک دریافت می‌کنند.

درگاه‌های پرداخت مستقیم چند سالی است جهت اعمال نظارت‌ها و جلوگیری از تقلب و سوءاستفاده تحت دامنه شاپرک فعالیت می‌کنند.


درگاه‌های پرداخت اینترنتی غیرمستقیم

درگاه‌های پرداخت الکترونیکی غیرمستقیم توسط شرکت‌های کوچک ارائه می‌شوند. تعداد این درگاه‌های پرداخت در ایران زیاد است. این درگاه‌های پرداخت، مستقیما با سیستم بانکی در ارتباط نیستند.

وقتی پرداختی به این شرکت‌ها ارجاع داده می‌شود آن‌ها پرداخت را به یکی از درگاه‌های پرداخت مستقیم هدایت می‌کنند و در نهایت شما مشخصات کارت خود را در صفحه‌ای وارد می‌کنید که توسط یکی از این شرکت‌های پرداخت مستقیم ایجاد شده و زیر دامنه shaparak.ir قرار دارد.


چه تفاوتی بین درگاه‌های پرداخت مستقیم و غیرمستقیم وجود دارد؟

فرض کنید شما به‌تازگی یک وب‌سایت اینترنتی برای فروش برخی خدمات راه‌اندازی کرده‌اید. برای اینکه بتوانید هزینه خدمات خود را دریافت کنید، لازم است یک ابزار پرداخت در سایت خود قرار دهید.

برای اینکه بتوانید سایت خود را به یک درگاه پرداخت مستقیم وصل کنید، کارهای اداری پیچیده و طولانی لازم است.

سایت شما باید نشان تاییدیه نماد اعتماد الکترونیکی و مجوز فعالیت صنفی داشته باشید و از طرف سیستم بانکی هم باید تاییدیه فعالیت بگیرید. البته چند مورد دیگر همچون داشتن وب‌سایت طراحی‌شده و رعایت قوانین جمهوری اسلامی نیز وجود دارند که بدیهی هستند.

دریافت این مجوزها معمولا زمان‌بر و هزینه‌بر است. به همین دلیل معمولا فقط شرکت‌های بزرگ سراغ استفاده از درگاه‌های پرداخت مستقیم می‌روند. اگر پرداخت‌ها از طریق یک درگاه پرداخت مستقیم انجام شوند، کارمزدی ندارند.

اما برای اینکه یک درگاه پرداخت غیرمستقیم در سایت خود ایجاد کنید، به این مجوزها و کارهای اداری پیچیده احتیاجی نیست.

فقط کافی است یک اسکن از کارت ملی و شناسنامه خود را در هنگام ثبت‌نام در سایت این شرکت‌های پرداخت اینترنتی غیرمستقیم ثبت کنید. با این کار فقط پس از ۲۴ ساعت درگاه پرداخت شما فعال خواهد بود.

البته این نکته را هم باید در نظر داشته باشید که درگاه‌های پرداخت اینترنتی غیرمستقیم در هر تراکنش بین ۱ تا ۲.۵ درصد از مبلغ تراکنش را به‌عنوان کارمزد دریافت می‌کنند.

چنین درگاه‌هایی این مزیت را هم دارند که ممکن است هم‌زمان با چندین درگاه پرداخت اینترنتی مستقیم در ارتباط باشند. در نتیجه هنگام پرداخت، اگر یکی از آن‌ها دچار مشکل شود، سیستم مشتری را به درگاه دیگری هدایت می‌کند. در نتیجه می‌توانید اطمینان داشته باشید که مشتری شما به‌راحتی پرداخت خود را انجام خواهد داد.

درگاه‌های پرداخت غیرمستقیم معمولا در بازه زمانی ۷۲ساعته با شما تسویه‌حساب می‌کنند.


بنر
بنر